Het zijn vreemde tijden voor wie de economische ontwikkelingen probeert te volgen. De ene dag dreigt de economische meltdown, de volgende dag is er niets meer aan de hand en/of hebben we het er helemaal niet meer over. De vraag voor linkse activisten en andere mensen zonder geld is of het belangrijk is de ontwikkelingen te volgen? De volgende vraag is: hoe dan? want goede informatie en interpretaties zijn - zeker in het Nederlandse - bijna geheel afwezig.

 

Midden in de vakantieperiode lijkt ineens de paniek van de krantenpagina's te spatten. De langverwachte 'credit crunch' of 'mortgage mayhem' lijkt losgebarsten als investeringsfonds Bear Stearns in juli een paar Hedge Funds moet meedelen dat ze hun geld kwijt zijn. Als eind juli AHMI, de tiende hypotheekverstrekker van de VS, aankondigt dat het geen leningen meer kan krijgen, kelderen wereldwijd de beurskoersen.

Er werd al lang gewaarschuwd voor het instortingsgevaar van de Amerikaanse hypotheekmarkt. Miljoenen Amerikanen hadden leningen gekregen om huizen te kopen, zonder dat daar goede garanties tegenover hoefden te staan, zogenaamde 'sub primes'. Die hypotheken zijn vervolgens weer verhandeld, en soms wel vier keer doorverkocht. Daardoor heeft niemand meer overzicht over de precieze omvang en de mogelijke effecten van deze financiële zeepbel.

Toen de eerste fondsen begonnen te wankelen, was de vraag wat het effect zou zijn op de beurzen. Eerst in de VS zelf. Die gingen steil dalen. En daarbuiten? Het slaat ras over naar de Aziatische en andere beurzen. Paniek! De centrale banken gaan wat doen (geld pompen) en de Amerikaanse federale bank verlaagt de rente. Het werkt (even?). De beurskoersen stabiliseren, in de media vertellen 'deskundigen' ons dat we rustig kunnen gaan slapen. Vertrouw het systeem, het werkt!

Vraag niet tegen welke kosten, en wie die eigenlijk betaalt. Piet Grijs rekende in een column in Vrij Nederland voor dat die centrale banken veel beter hun geld direct aan de gedupeerde huiseigenaren in de VS hadden kunnen geven, dan was de crisis ook opgelost. Maar ze pompen het naar de banken: "Dat die armen op straat moeten gaan slapen, is van geen belang. Maar dat de banken tien miljard schade oplopen, daar moest nodig wat aan gedaan worden." De Amerikaanse econoom en publicist Paul Krugman waarschuwde al een jaar geleden voor de bom. Ook hij wijst op de enige zinnige oplossing: wat doen aan de positie van de vele armen in de VS: een goede ziekenkostenverzekering instellen bijvoorbeeld, en het opkrikken van het minimumloon. Vreemd genoeg hoor je dat soort geluiden nooit bij de economische journalisten van de reguliere media die ineens op mogen duiken in het gewone nieuws om hun licht over de economie te laten schijnen. Daar hebben ze het alleen over beurskoersen en rentestanden en herstellend vertrouwen.

Voor nieuwe spannende momenten zorgt de (voorzitter van de) Amerikaanse federale bank (Ben Bernanke), die de knoop moet doorhakken over het al dan niet verder verlagen van de rentetarieven. De rente werd half augustus al eens verlaagd, wat een ongebruikelijke (want tussentijdse) maatregel was. Verdere verlaging zou een nieuwe ingreep zijn, maar paradoxaal ook wijzen op de ernst van de situatie en misschien wel de paniek vergroten. In deze merkwaardige wereld die handelt in virtuele tegoeden gaat het deels ook om psychologische en emotionele factoren ('vertrouwen in de markt', 'durven banken geld te lenen').

Wie moeten we trouwens geloven? De ene helft van de 'deskundigen' loopt te sussen dat het allemaal normaal is en om een gebruikelijk hikje in de verder gesmeerde machine gaat. De andere helft schreeuwt hysterisch over 'armageddon'.

Er is natuurlijk veel informatie te vinden, over deze kwestie en over economie in het algemeen. Het merendeel van de bronnen betreft echter zakenmedia, en hun informatie is gericht op insiders, sterk bevooroordeeld en bijna zonder uitzondering van het sussende kamp. Wie goed zoekt vindt er zowel informatie die op een verdere crisis duidt als op een normalisering.

Aan de ene kant ('breaking news') komen er nu 'geruststellende' cijfers binnen over tekenen van herstel van de huizenmarkt in de VS. Daar staat tegenover dat bekend is geworden dat de kredietinvesteringen uit China in de VS veel hoger zijn dan tot dusver werd aangenomen, en dat de Duitse economie zichtbaar meeschudde nadat de aardbeving zich in de VS voordeed...

Bij de reguliere media is het niveau van de informatievoorziening belabberd. Al zijn er uitzonderingen. Op de website van de BBC staat bijvoorbeeld (gratis) nuttige informatie zoals deze timeline en 'Q&A '. Ook dit Amerikaanse tv-programma biedt wat heldere antwoorden (deel twee ). In de Nederlandse reguliere media is de spoeling uiteraard nog dunner. Een informatieve pagina verscheen op 18 augustus in het NRC ('De Kredietcrisis in 34 vragen').

Welk systeem?

Voor de niet-zakenman is het zo mogelijk nog moeilijker om te begrijpen wat er gaande is. Opvallend is dat er weinig aandacht voor de crisis (of niet?) is in linkse hoek, zeker in Nederland. Op de Duitse indymedia kun je nog een handige uiteenzetting vinden en een feature over de zaak dat aangevuld wordt met commentaar en nieuwe informatie. In Nederland is zoiets niet te vinden.

Natuurlijk is het belangrijk om deze zaken te volgen. Het gaat immers om veel meer dan alleen de beurskoersen, het betreft de zeer reële internationaal vervlochten economie. In de VS bijvoorbeeld, raken honderdduizenden mensen dakloos. Afhankelijk van wie je mag geloven, kan het effect groot zijn. Bovendien zijn er de afgelopen jaren economische ontwikkelingen geweest waardoor de 'virtuele geldbellen' enorm gegroeid zijn, waardoor bestuurders niet eens meer weten wat de situatie is (laat staan dat ze weten wat ze eraan zouden kunnen doen). Zoals de hedge fondsen, waarover eerder een alarmerend stuk op globalinfo verscheen. Grappig genoeg krijgen juist deze fondsen een knauw door de kredietcrisis. Hetgeen de vraag opwerpt of het nu alleen maar zorgwekkend is, of dat er ook positieve kanten aan zitten?

Een bijkomende reden om aan goede informatievoorziening te doen is dat bij gebrek aan 'linkse' informatie en duiding, conservatieve en/of op complotdenken gebaseerde krachten inspringen op de bezorgdheid en verwarring bij de burgers en ze alle kanten op manipuleren.

mocht je mee willen helpen om dit avontuur goed te volgen, weet je goede (liefst Nederlandstalige) bronnen voor informatie of artikelen, of wil je zelf schrijven, dan staat globalinfo daarvoor tot je beschikking (mailadres: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.)