De tijden zijn nog nooit eerder zo chaotisch en verwarrend geweest. We zitten midden in een pandemie waarvan het einde nog niet in zicht is. Er staat een kabinet op omvallen. Op het nieuws zien we de dagelijkse chaos rond de presidents-opvolging in de VS. Wie het krantenlezen nog niet heeft opgegeven ziet voortdurend alarmerende berichten langskomen over klimaatverandering en ecologische rampspoed. Dit zijn allemaal zaken waar we graag betrouwbare informatie over willen.

 

(Door Jan van Eijck, met toestemming overgenomen van zijn website)

We willen weten hoe het precies zit met covid-19 en hoe het staat met de veiligheid van het covid-19 vaccin. We willen meer weten over de bestorming van het Kapitool in Washington vorige week, bij voorbeeld wie daar precies bij betrokken waren. We willen begrijpen wat de effecten van klimaatverandering zijn en we willen graag antwoord op de vraag wat we nog kunnen doen om een ecologische ramp te voorkomen.

Er zullen echter altijd dingen zijn die we niet zeker kunnen weten. Er zijn bij voorbeeld goede redenen om te verwachten dat de covid-19 vaccins die nu zijn goedgekeurd veilig zijn. Maar honderd procent zekerheid is er niet en die zal er ook niet komen, want dat is niet hoe wetenschap werkt. Betrouwbare wetenschappers zullen dat ook toegeven. Er zijn onzekerheden waar we simpelweg mee moeten leren leven. We moeten aanvaarden dat er risico’s zijn, wat we ook doen. We zullen verschillende risico’s tegen elkaar moeten afwegen om goede beslissingen te nemen.

Op alle terreinen waar echte zekerheid buiten ons bereik ligt is het verleidelijk om dan maar genoegen te nemen met schijnzekerheid. Waar een markt is verschijnt een product. In dit geval bestaat het product uit influencers die ons zekerheid verschaffen als substituut voor waarheid. Hoe meer behoefte we zelf hebben aan zekerheid hoe vatbaarder we worden voor de invloed van de verspreiders van desinformatie. Dat is namelijk wat dissidente dokters en fabulerende wetenschappers in de aanbieding hebben: zekerheid, troost, en een verhaal dat een alternatief biedt voor de onaangename werkelijkheid.

Het valt niet mee met de pandemie, maar die nare boodschap willen we liever niet horen. Dus laten we onze oren hangen naar lieden die deze werkelijkheid ontkennen: “Het valt allemaal reuze mee met covid-19.” Het covid-19 vaccin is onze beste hoop om de pandemie te bezweren. Maar sommigen onder ons hebben (begrijpelijke) vaccinatie-angst, en die willen dat niet horen. Dus luisteren ze naar lieden die - steevast op onzinnige gronden - beweren dat het vaccin gevaarlijker is dan de ziekte waartegen het ons moet beschermen. Hoe angstiger we zijn hoe vatbaarder we worden voor deze desinformatie. Hoe onzekerder we zijn hoe meer ons gevoel voor wat betrouwbaar is en wat niet ons in de steek kan laten. Als je onze journalisten, onze wetenschappers, onze politici stuk voor stuk onbetrouwbaar vindt lijd je aan universeel wantrouwen. Zo val je vanzelf in de handen van de verspreiders van onzin, ijdele praatjes, nepnieuws en propaganda.

Voor degenen onder ons die het contact met de werkelijkheid nog niet zijn kwijtgeraakt geef ik hieronder wat suggesties voor een corona desinformatie kwartetspel. Het geeft categorieën en namen, en brengt zo een deel van de wereld van de werkelijkheid-ontkenners in kaart. Ik heb me beperkt tot Nederland, en ik sta open voor discussie over de keuze van de namen. Ik hoop en verwacht dat het kwartetten gaat leiden tot verhelderende gesprekken. Ja, ik voel in elke vezel van mijn lijf dat dit klopt. ;-)

(Noot van globalinfo: de namen op de speelkaarten kunnen in de loop der tijd veranderen: check het stuk op de oorspronkelijke website voor eventuele updates)

Geflipte influencers

  • Doutzen Kroes
  • Janet Ossebaard
  • Dorien Rose Duinker
  • Tim Douwsma

Dolende rappers en zangers

  • Lange Frans
  • Tisjeboj Jay
  • Willie Wartaal
  • Ernst Jansz

Gefrustreerd journaille

  • Flavio Pasquino
  • Robert Jensen
  • Martin Vrijland
  • Simon Rozendaal

Complotverdedigende juristen

  • Sietske Bergsma
  • Isa Kriens
  • Peter-Paul Bruens
  • Frank Stadermann

Voormalig viruswaanzinnigen

  • Willem Engel
  • Wendy Kroeze (Bloemenmeisje)
  • Ab Gietelink
  • Jeroen Pols

Academische ijdeltuiten

  • Karel van Wolferen
  • Maurice de Hond
  • Paul Cliteur
  • prof dr ir Akkermans (Kees van Kooten)

Orakelende emeriti

  • Cees Hamelink
  • Kees van der Pijl
  • Pierre Capel
  • Menno Jan Bouma

Complot-fantasten van eigen bodem

  • Micha Kat
  • George van Houts
  • Tom de Ket
  • Frank Heslinga

Twijfelzaaiende huisartsen

  • Rob Elens
  • Rutger Hempel
  • Marije Berkelaar
  • Jan Vingerhoets

Anders-gelovende medici

  • Elke de Klerk
  • Louise Hagendijk
  • Jan Bonte
  • Kris van Kerckhoven

Bagatelliserende onderzoekers

  • Theo Schetters
  • Pieter Borger
  • Carla Peeters
  • Ira Helsloot

Dwarsdenkende therapeuten

  • Nadja van Osch
  • José Schaeffer
  • Miriam Hekker
  • Yvette Rooding

Ontspoorde coaches

  • Laura Babeliowski
  • Lietje Perizonius
  • Michael Pilarczyk
  • Jan Bommerez

Verdwaalde nieuwetijds-goeroes

  • Frank Ruesink
  • Mordechai Krispijn
  • Sven Burger
  • Robert Bridgeman

Grootverkopers van Qa-nonsense

  • Peter Bierhof
  • Sanne Burger
  • Bryan Roy
  • Laura Shanaley Waya

Doorgedraaide schrijvers

  • Geert Kimpen
  • Lisette Thooft
  • Tijn Touber
  • Pamela Kribbe

Lichtwerkers met een donker randje

  • Anna Zeven
  • Cora Emens
  • Michelle Shanti
  • Tessa Koop (Cosmic Woman)

Ranzige YouTube kanaaltjes

  • Café Weltschmerz
  • Blue Tiger Studio
  • FVD Journaal
  • Burgerfront nl

Dubieuze complot-media

  • De Andere Krant
  • Gezond Verstand
  • De Dagelijkse Standaard
  • Ongehoord Nederland

Corona-sceptische politici

  • Thierry Baudet
  • Wybren van Haga
  • Bas Filippini
  • Martin Bosma

Natuurlijk vind ik niet dat de regering alles goed doet rond covid-19. Het beleid is zwalkend en de communicatie is vaak onduidelijk. Eerst mondkapjes afraden en daarna verplicht stellen, dat was niet sterk. Maar het gezeik over de maatregelen snap ik niet. De hele wereld worstelt met deze pandemie en niemand weet precies hoe het moet. In zo’n situatie moeten we leren leven met onzekerheid. Wat zeker niet helpt is doen alsof je het allemaal wel precies weet en vanuit die schijnzekerheid te hoop lopen tegen het gevoerde beleid. Dat soort “activisme” maakt de verwarring en de angst alleen maar groter. Wat de lieden die in de kwartetten figureren met elkaar gemeen hebben is dat ze onze wetenschapsmensen, onze medische specialisten, onze journalisten, onze politici totaal niet meer vertrouwen, en dat ze het wantrouwen dat ze zelf hebben ook bij anderen aanwakkeren. Uit dit fundamentele wantrouwen kan volgens mij niets goeds voortkomen.


Goede voorlichting

Verhelderende achtergrondlectuur over desinformatie