"Houd jij je nog steeds met het anarchisme bezig? Zie je dan niet in dat wat je voorstaat een onmogelijkheid is?" Neen, zei ik tegen mijn oud-collega die ik al een kwart eeuw niet meer gezien had. Het bestaande is voor mij geen onveranderlijke vanzelfsprekendheid. Voor hem was de staat een noodzakelijk politiek verschijnsel, ook de liberale staat want er moet een dwangorganisatie bestaan om mensen in het gareel te houden.

(Door Thom Holterman, oorspronkelijk verschenen op Libertaire Orde)

Met plezier doceerde hij dan ook jaren over de opvattingen van de Engelse politiek-filosoof Thomas Hobbes (1588-1679), de man van ‘De mens is voor de mens een wolf’. Mijn oud-collega zou nooit hebben kunnen bedenken, te doceren dat die dwangorganisatie de ruggengraat van de maatschappij gebroken heeft. De ruggengraat van de maatschappij is haar rechtsautonomie, stelt Blankertz/Goodman in Staatlichkeitswahn(Statelijkheidswaan; Wetzlar, 1980); recht vormt zich door traditie en overeenkomsten binnen en tussen maatschappelijke groepen. Ja, ja, zei mijn oud-collega.

Het voorgaande betreft de openingsalinea van mijn recente boek getiteld Volken zonder staat, Antropologie en libertaire leerstukken (Kelderuitgeverij, Utrecht, 2018). De oud-collega over wie ik het hier heb, levert voor de Nederlandse juridische faculteiten geen uitzondering. Ik wil ermee aangeven, waar komt toch vandaan dat ‘de universiteiten’ van politiek links vergeven zijn? Overwegend gedraagt men zich op no-nonsens manier en binnen de lijnen uitgezet door de heersende neoliberale dictatuur. Van verzet is mij niets gebleken. Maar ik stook graag op wat er nog van voor 1980 smeult, reden waarom ik van harte het gebruik van mijn genoemde boek in het onderwijs aanbeveel…

Razzia

Neoliberale dictatuur voortgezet? Voortgezet? Ja, want wie denkt dat extreemrechtse politieke bewegingen en clubjes, die nu verklikkerssystemen opzetten, zich tevens keren tegen het kapitalistisch systeem vergist zich deerlijk. Zij vormen juist de ‘nuttige idioten’ ter bestendiging van dat systeem. Het is immers niet voor niets dat zij de linkse invloed binnen het onderwijs willen vernietigen – een invloed die al decennia niet (meer) bestaat. Bestond die maar, dan zagen de verkiezingsuitslagen er vermoedelijk heel anders uit…

De verklikkerssystemen zijn komen opzetten nadat Forum voor Democratie (FvD) daarvoor een aanzet had gegeven. In Elsevier weekblad wordt met vier vragen in gegaan op de ‘kliklijn’ betreffende linkse indoctrinatie, ingesteld door FvD. Volgens het Renaissance Instituut, het wetenschappelijk bureau van FvD, geleid door Paul Cliteur, worden studenten ‘aan de lopende band geïndoctrineerd met de favoriete politieke opvattingen van hun leraren’. Degene die dat het best kan weten is Paul Cliteur zelf.

Cliteur doet daaraan als hoogleraar in het recht en de filosofie al jarenlang naar hartenlust mee, maar dan met een rechtse inslag. Daar blijkt dan meteen ook zijn autoritaire instelling uit: je verbiedt mensen wat je zelf doet. Hij is vergeten het woord van Rosa Luxemburg ‘Vrijheid is altijd de vrijheid van andersdenkenden’. En ook voor Hannah Arendt gold dat er met de vrijheid niet te sjoemelen valt. * Het is de voorwaarde voor politieke verandering. En daar zit de pijn voor autoritair-conservatieven en reactionairen. Dus wie werkt aan die verandering, met Rosa Luxemburg voorop, moet de mond worden gesnoerd. Op 15 januari 1919 werd zij dan ook vermoord door extreemrechtse leden van een Vrijkorps. Zover is het nog niet in Nederland. Ondertussen is Paul Cliteur wel bereid een razzia te houden ten behoeve van ‘zuivering’ van andersdenkenden, nu nog linkse docenten; maar het is: wie volgt? Te zwartgallig voorgesteld?

Paul Cliteur heeft ooit het licht gezien bij de Amerikaanse econoom Friedrich Hayek (1899-1992), een van de bronnen voor het neoliberalisme. Dit is zo iemand die de mond vol heeft over vrijheid, maar onderwijl allerlei dictators met raad en daad bijstond (Salazar, Pinochet). Hayek is de auteur van The Road to Serfdom (1944). Een element daarin demonstreert overtuigend waarin het neoliberalisme staats-ideologisch wortelt: dictatuur. Daarnaast is die tekst voluit antisociaal en antisocialistisch. Hayek schreef daarin: ‘Wanneer de vakbeweging zich tegen elke loonsverlaging blijft verzetten, dan resteren er nog twee middelen: (a) dwangarbeid of (b) arbeiders werkloos laten creperen tot ze bereid zijn werk tegen een lagere beloning te accepteren.’

* Ontleend aan Joke J. Hermsen, Het tij keren met Rosa Luxemburg en Hannah Arendt, Amsterdam, 2019.