Nieuws en achtergronden over globalisering, economie, politiek & actie

Geweldloosheid als stoplap

Eva Rovers heeft een boek geschreven met adviezen over actievoeren. Ze wil dat mensen in opstand komen tegen onrechtvaardige zaken, en geeft daarvoor aanwijzingen. Het is lang geleden dat er zo’n tekst in de boekwinkels is gekomen. Helaas zijn de aanwijzingen niet altijd even revolutionair. Zo maakt ze een dogmatische claim dat de activiteiten alleen ‘geweldloos’ mogen zijn, anders zouden ze niet werken. Het is een claim die niet alleen onterecht is, maar die onder de huidige omstandigheden ook enorm contraproductief kan zijn.

Lees meer

Peter Kropotkin: De gemeenten bevrijden van de voogdij van de staat

'Gemeenteraden moeten wijkraden van buurtbewoners laten meebeslissen.’ Met deze stelling uit het begin van de jaren 1970 vatte Roel van Duyn, gangmaker van Provo, in een bundel teksten van Kropotkin (1), zowel de ervaring van de protestbeweging van de jaren 1960 als de bijdrage van Kropotkin tot het anarchisme samen. Het is een idee dat opnieuw aan belang wint.

Lees meer

Mei 68 – Van ‘Le Monde Libertaire’: Anarchisten En Situationisten

Mei 68 werd bezield door een libertaire geest, door zijn werkwijze in fabrieken, op universiteiten. Zijn aspiraties waren het anarchisme, zijn slogans nodigen ons altijd uit om vrij te zijn van elke macht, hiërarchie, vastliggend schema, programma, dictaat en conditionering. Aldus leest men in de opening van het redactioneel van het nieuwe nummer van het Franse maandblad Le Monde libertaire (nr. 1795, mei 2018).

Lees meer

Terug naar Reims: Leven met paradoxen

‘Terug naar Reims’ is het moedige boek van een gespleten en zoekende auteur – ‘half homo, half trotskist’ zoals hij zichzelf ooit noemde – die aan de hand van de paradoxen in zijn levensgeschiedenis boeiende reflecties met een filosofische en sociologische horizont maakt.

Lees meer

Jürgen Neffe - Marx, der Unvollendete

De euforie over de superioriteit van het kapitalisme na de ineenstorting van het reëel bestaande socialisme in 1989 wankelt door de verschillende economische en humane crises. De hunkering naar kritiek op het systeem, het echt goed begrijpen van wat het kapitalisme inhoudt, groeit met de dag. Het is dan ook terecht dat de belangstelling voor de grootste criticaster van het kapitalisme, Karl Marx, weer terugkomt. Zeker deze dagen, tweehonderd jaar na zijn geboortedag 5 mei 1818. Al in 2017 kwam Jürgen Neffe met een puike biografie.(*1)

Lees meer

Weg met het autotijdperk!

Hoe de auto onze hyperindividualistische consumptiecultuur wereldwijd wielen aan de grond heeft doen krijgen, en hoe een kentering over veel meer dan mobiliteit gaat.

Lees meer

‘Mai ’68, la belle ouvrage’: de repressie gedocumenteerd

“Het is maar een begin, wij gaan door met de clichés!” Zo zou je, parafraserend, de herdenkingen van ’50 jaar mei ’68’ kunnen omschrijven. Want ‘analyses’ vol gemeenplaatsen creëren een karikatuur – mei ’68 als speeltuin van bourgeois-revolutionairen en dromers – en de in nostalgische melancholie gedrenkte vieringen vegen de revolutionaire woede van weleer netjes onder de mat. Gelukkig wordt ook Jean-Luc Magnerons in ’68 gedraaide ‘Mai ’68, la belle ouvrage’ op dvd uitgebracht, een documentaire die met de repressie een vergeten aspect belicht.

Lees meer

Een avondje anarchistische geschiedenis met Andrej Grubačić

Op 24 april kwam de antroploog Andrej Grubačić (*), die een lange staat van dienst heeft in het onderzoek doen naar anarchistische geschiedenissen in de hele wereld, een avond vertellen en vragen beantwoorden in de Amsterdamse boekhandel Het Fort van Sjakoo. Dat was een leerzaam en vermakelijk evenement. Een snelle samenvatting, die de spreker tekort doet omdat we de meeste details die hij opvoerde hier moeten weglaten.

Lees meer

De Actualiteit Van Guy Debord

De concepten die door Guy Debord (1931-1994), een van de oprichters van de Situationistische Internationale, uitgewerkt werden, te beginnen bij die van het ‘spektakel’, worden goed genoteerd op de beurs der ideeën. Maar er werd nog lang niet alles uitgehaald wat erin zit, aldus de Duits- en Franstalige filosoof Anselm Jappe. Deze publiceerde onder meer boeken als De avonturen de koopwaaren De zichzelf verorberende maatschappij, Kapitalisme, mateloosheid en zelfdestruktie. Gelet op dit type teksten is het niet vreemd dat hij zich ook met Guy Debord bezighoudt. In het nieuwe Franse tijdschrift Le Nouveau Magazine littéraire schreef hij over hem. De Belgische libertaire auteur Johny Lenaerts maakte daar een mooie vertaling van, die u hieronder aantreft.

Lees meer

Utopieën En Utopisten

Utopieën hebben vaak de vorm van een blauwdruk voor een nieuwe maatschappij. De aanbeveling daarbij is: werk die blauwdruk uit en je creëert een harmonieuze wereld. Bestudeert men de auteur, de utopist, en zijn utopie in de context van zijn tijd, dan blijkt de utopie vooral een product van kritiek op de bestaande maatschappij. Ze is dan ineens niet meer iets van de toekomst, maar juist actualiteit gerelateerd, te weten een aanklacht tegen de bestaande maatschappij en tegelijk een aanzet tot sociale verandering. Het is in dit stramien dat de Franse filosoof Thierry Paquot onlangs een nieuwe uitgave van zijn boek uit 2007 heeft bezorgd, getiteld Utopies et utopistes. Paquot is eveneens geïnteresseerd in de hedendaagse urbanisatieproblematiek en de ecologie. De behandeling van het verschijnsel utopie heeft hij daar dan ook naar ingericht.

Lees meer

Het communalisme van Murray Bookchin

Op 14 april vindt op de alternatieve boekenbeurs in Gent de voorstelling plaats van ‘Sociale ecologie en politiek’ van Murray Bookchin. Naar aanleiding daarvan brengen we twee artikelen van de Britse politicoloog Andy Price. Nadat Bookchin gedurende tientallen jaren van onderzoek en activisme op het terrein van het anarchisme actief geweest was, zou hij zich in zijn laatste theoretisch geschrift, ‘The communalist project’ (2002), niet langer op het anarchisme beroepen. ‘Vele jaren geleden,’ zo vertelt Bookchin ons hier, ‘trachtte ik een onderscheid te maken tussen “sociaal-anarchisme” en “lifestyle-anarchisme”.’ Maar deze poging om anarchisme onder de noemer ‘sociaal-anarchisme’ onder te brengen was ‘grotendeels gedoemd te mislukken’. Bijgevolg opteerde hij voor de term communalisme, ‘dat de meest bruikbare elementen uit de anarchistische en de marxistische traditie samenbrengt en verder ontwikkelt’.

Lees meer

Bookchins politieke project

Op 14 april vindt op de alternatieve boekenbeurs in Gent de voorstelling plaats van ‘Sociale ecologie en politiek’ van Murray Bookchin. Naar aanleiding daarvan brengen we twee artikelen van de Britse politicoloog Andy Price. De centrale stelling van Bookchins sociale ecologie schuilt in de overtuiging dat we enkel de wereld kunnen redden via een radicale maatschappelijke verandering. De vernietiging van de natuurlijke wereld door de mens, zo stelt hij, is een gevolg van de overheersing van de mens door de mens, en enkel door een eind te maken aan elke hiërarchische verhouding – man over vrouw, oudere over jongere, rijke over arme – kunnen we de globale ecologische crisis oplossen.

Lees meer

Gedachten Over ‘Anarchistisch Recht’ Bij Errico Malatesta En Andere Italianen

‘De wijdverbreide opinie over de vermeende onverenigbaarheid tussen anarchisme en recht is ongetwijfeld het resultaat van methodologische verwarring, oppervlakkigheid of tendentieuze kritiek. Maar dit komt ook voort uit het onweerlegbare feit dat het recht historisch gezien de rol van ‘masker’ en representatie van de macht heeft gespeeld. Er zij ook gewezen op het onmiskenbare bestaan van een nog te beperkt gebied van dit onderzoek (naast de verdienstelijke en sporadische initiatieven van het Libertari Studiecentrum en de universiteit ‘Magna Graecia’)’, aldus Giorgio Sacchetti in zijn bespreking van het boek van Marco Cossutta, getiteld Errico Malatesta. Note per un diritto anarchico (Errico Malatesta. Opmerkingen over anarchistisch recht; Edizioni University of Trieste, 2015, pp. 222).

Lees meer

Vormen Van Onderdrukking Opnieuw Overdenken?

De kwestie die in bovenstaande vraagstelling zit, wordt uitvoerig behandeld in het nieuwe nummer van het Franse anarchistische en studieuze halfjaarlijkse tijdschrift Réfractions (nr. 39, herfst 2017). Wat het actualiseren van libertaire ideeën betreft, wordt door een van de auteurs, Philippe Corcuff, gesteld dat dit werk zich met name concentreert in dat tijdschrift.

Lees meer

Wijkraden: De Lokale Basis Van Het Politiek Leven

Op zoek naar de wortels van het municipalisme – de beweging die tot maatschappelijke hervormingen wil komen via gemeentelijke politiek – stootten we op een boek uit 1969 dat op de goedkeuring van Hannah  Arendt kon rekenen. Dit boek draagt de titel Neighborhood Government en is van de hand van de Amerikaanse politicoloog en ‘neighborhood organizer’ Milton Kotler.

Lees meer

Radicale Kritiek Op Kapitalisme, Waarde, Geld En Arbeid

De Duits- en Franstalige filosoof Anselm Jappe is het werk van Marx opnieuw gaan bestuderen en ontwikkelde een visie die geheel verschillend is, zo zegt hij, van het quasi-geheel van allerlei historische soorten marxisme. Samen met enkele anderen vertegenwoordigt hij een stroming die radicale concepten formuleerde met betrekking tot de kapitalistische maatschappij. Die wordt in zijn geheel geregisseerd door handel, geld en arbeid. Jappe analyseert en beschrijft dit op een omstandige manier. Daarbij valt hij in zijn boek Les aventures de la marchandise, Pour une critique de la valeur (De avonturen van de koopwaar, Voor een kritiek op waarde; 2003, herzien en uitgebreid, 2017) steeds terug op Marx. Nog niet tevreden met zijn werk, zette hij zijn zoektocht voort.

Lees meer

Günther Anders (1902-1992): Technologiekritiek En De Overtollige Mens

De Duits-Oostenrijkse filosoof Günther Anders is een van de namen die ik onthouden heb uit mijn jonge, activistische levensperiode eindjaren 1950 en jaren 1960, de tijd van de anti-atoombom beweging. Zijn naam stond meer dan eens onder een leus of was gekoppeld aan een citaat in een artikel van een vlugschrift tegen kernwapens en later tegen kernenergie. In diens intellectuele ontwikkeling komt dit samen in zijn technologiekritiek.

Lees meer